Historyczny Przełom na Alasce: 20-Letnia Federalna Umowa Odblokowuje Las Tongass dla Przemysłu Drzewnego

Decyzje dotyczące zarządzania amerykańskimi zasobami naturalnymi od dekad budzą ogromne emocje na styku gospodarki, ekologii i polityki najwyższego szczebla. Jak wynika z analiz publikowanych na łamach cenionego portalu informacyjnego, zmiany w strategii zarządzania terytoriami federalnymi mają bezpośredni wpływ nie tylko na lokalne rynki pracy, ale także na globalne łańcuchy dostaw surowców. Pod koniec lutego 2026 roku stan Alaska dokonał historycznego kroku, podpisując ze Służbą Leśną Stanów Zjednoczonych (U.S. Forest Service) długoterminową umowę o wspólnym zarządzaniu (Shared Stewardship Agreement). Porozumienie to otwiera nowy rozdział w eksploatacji i ochronie największego lasu narodowego w USA, kładąc kres wieloletnim sporom prawnym i stagnacji gospodarczej w południowo-wschodniej części stanu.

Skala i Znaczenie Porozumienia „Shared Stewardship”

Służba Leśna Stanów Zjednoczonych, działająca w ramach Departamentu Rolnictwa (USDA), oraz Wydział Leśnictwa i Ochrony Przeciwpożarowej Departamentu Zasobów Naturalnych Alaski złożyły podpisy pod dokumentem, który stanowi największy w historii stanu akt współpracy stanowo-federalnej, biorąc pod uwagę zarówno obszar, jak i czas trwania. Zawarta na dwadzieścia lat umowa ustanawia długoterminowe ramy dla rozwiązania unikalnych wyzwań, przed którymi stoją alaskańskie lasy oraz społeczności od nich zależne.

Głównym założeniem partnerstwa jest aktywne zarządzanie zalesionymi terenami poprzez tzw. autorytet dobrego sąsiedztwa (Good Neighbor Authority). Mechanizm ten pozwala władzom stanowym na realizację projektów na terytoriach federalnych. W tym konkretnym przypadku władze Alaski zyskały prawo do prowadzenia działań operacyjnych i przygotowywania terenów pod komercyjny wyręb na obszarze do 300 tysięcy akrów w obrębie Lasu Narodowego Tongass. Taki model współpracy ma zredukować biurokrację i przyspieszyć procedury, które do tej pory hamowały dostęp do zasobów naturalnych. Szef Służby Leśnej USA, Tom Schultz, podkreślił, że aktywna gospodarka leśna jest kluczem do utrzymania zdrowych ekosystemów przy jednoczesnym zapewnieniu tętniącej życiem, stabilnej gospodarki wiejskiej na Alasce.

Tło Polityczne: Od Administracji Bidena do Zmian Donalda Trumpa

Zmiana kursu w kwestii zarządzania lasem Tongass jest nierozerwalnie związana z najnowszymi przetasowaniami politycznymi w Waszyngtonie. Przez ostatnie lata przemysł drzewny na Alasce borykał się z ogromnymi trudnościami wynikającymi z restrykcyjnej polityki środowiskowej poprzedniej administracji. Za czasów prezydentury Joe Bidena dążono do przywrócenia tak zwanej zasady o braku dróg (Roadless Rule) z 2001 roku, która de facto blokowała możliwość budowy infrastruktury drogowej i pozyskiwania drewna na ponad 9 milionach akrów w obrębie Tongass. W praktyce oznaczało to traktowanie lasu niemal jak parku narodowego, co wywoływało ostre protesty władz stanowych.

Sytuacja uległa radykalnej zmianie wraz z powrotem do władzy Donalda Trumpa i wydaniem przez niego Rozporządzenia Wykonawczego nr 14225 (Executive Order 14225), zatytułowanego „Immediate Expansion of American Timber Production” (Natychmiastowa Ekspansja Amerykańskiej Produkcji Drzewnej). Dokument ten wskazuje na produkcję drewna jako element krytyczny dla dobrobytu i bezpieczeństwa gospodarczego narodu amerykańskiego. Gubernator Alaski, Mike Dunleavy, nie krył swojego zadowolenia, co wyraźnie informuje portal Alaska Watchman, zaznaczając, że porozumienie to jest „kołem ratunkowym dla pracowników fizycznych z południowo-wschodniej Alaski, których poprzednie administracje próbowały pozbawić pracy”.

Skutki Ekonomiczne dla Społeczności Południowo-Wschodniej Alaski

Dla mieszkańców południowo-wschodniej Alaski las Tongass nie jest jedynie pomnikiem przyrody; stanowi on fundament lokalnej ekonomii, na którym opiera się egzystencja tysięcy rodzin. W ciągu ostatnich dwóch dekad branża ta doświadczyła dramatycznego spadku zatrudnienia. Szacuje się, że od 2005 roku przemysł leśny i wydobywczy w regionie utracił ponad 72% miejsc pracy. Zamykanie tartaków i zmniejszanie wolumenu dopuszczalnego pozyskania drewna doprowadziło do odpływu wykwalifikowanej siły roboczej i upadku wielu lokalnych przedsiębiorstw powiązanych z łańcuchem dostaw.

Nowa, 20-letnia umowa ma na celu odwrócenie tego negatywnego trendu. Możliwość operowania na dodatkowych 300 tysiącach akrów z pewnością przyciągnie nowych inwestorów i pozwoli na reaktywację uśpionych zakładów przetwórczych. Co istotne, umowa kładzie nacisk na wdrażanie długoterminowych kontraktów (10- lub 20-letnich z opcją przedłużenia). Dla operatorów komercyjnych jest to czynnik kluczowy — przewidywalność dostaw surowca gwarantuje opłacalność wielomilionowych inwestycji w nowoczesne technologie tartaczne i maszyny do wyrębu, co było niemożliwe przy polityce planowania odnawianej zaledwie co kilka lat.

Ekologia i Bezpieczeństwo Ekosystemów

Krytycy ekspansji przemysłu drzewnego często podnoszą argumenty o nieodwracalnej degradacji środowiska. Władze stanowe i federalne argumentują jednak, że brak aktywnego zarządzania lasami prowadzi do równie tragicznych w skutkach zjawisk ekologicznych. Las pozostawiony samemu sobie staje się podatny na choroby, ataki szkodników (takich jak korniki) oraz, co najbardziej niszczycielskie, na wielkoskalowe pożary.

Wspólne porozumienie kładzie silny nacisk na „zarządzanie młodym drzewostanem” (young-growth management). Oceny Służby Leśnej USA wskazują, że młody drzewostan w rejonie Tongass gromadzi biomasę znacznie szybciej, niż zakładały to starsze modele ekologiczne. Przerzedzanie lasów i usuwanie martwego drewna w ramach prac komercyjnych to jednocześnie najskuteczniejsza forma prewencji pożarowej (wildfire mitigation). Oprócz samego pozyskiwania drewna, współpraca zakłada również poprawę infrastruktury, wsparcie techniczne dla prywatnych właścicieli gruntów oraz koordynację działań mających na celu ochronę siedlisk dzikich zwierząt i zasobów wodnych. Właściwa gospodarka leśna ma więc na celu nie tylko zysk ekonomiczny, ale też zwiększenie odporności lasów na drastyczne zmiany klimatyczne.

Plan Działania na Rzecz Przemysłu Drzewnego (Timber Action Plan 2026)

Jednym z najważniejszych punktów nowo podpisanej umowy jest zobowiązanie obu agencji — Służby Leśnej USA oraz stanowego Wydziału Leśnictwa — do opracowania wspólnego „Planu Działania na Rzecz Drewna” (Timber Action Plan) do końca 2026 roku. Plan ten ma wyznaczyć rygorystyczne priorytety projektowe na obszarze całego, liczącego 16,7 miliona akrów, Lasu Narodowego Tongass.

Głównym celem przygotowywanego dokumentu jest zapewnienie niezawodnych ofert sprzedaży drewna, które zaspokoją rynkowy popyt, przy jednoczesnym poszanowaniu ustawy o reformie drewna z 1990 roku (Tongass Timber Reform Act). Plan Działania skupi się również na inwestycjach w rozwój kadry pracowniczej, programy szkoleniowe dla nowych pokoleń drwali i operatorów sprzętu ciężkiego, a także na wspieraniu innowacyjnych metod pozyskiwania drewna, które minimalizują ingerencję w środowisko naturalne. W dobie narastającej globalnej konkurencji na rynku surowcowym, budowa zrównoważonego, ale efektywnego modelu przemysłu leśnego staje się absolutnym priorytetem dla zachowania autonomii i siły gospodarczej Ameryki.

Rewizja Planu Zarządzania Lasami i Dalsze Kroki

Umowa została podpisana w strategicznym momencie – zaledwie kilka dni po otwarciu 30-dniowego okresu na zgłaszanie uwag publicznych dotyczących rewizji całego Planu Zarządzania Gruntami i Zasobami Lasu Narodowego Tongass. Ostatnia tak gruntowna rewizja miała miejsce blisko trzy dekady temu, w 1997 roku. Choć wprowadzano w międzyczasie poprawki w latach 2008 i 2016, obecny proces zapowiada całkowitą zmianę paradygmatu, ściśle zharmonizowaną z polityką ustępstw wobec przemysłu wydobywczego i drzewnego nowej administracji prezydenckiej.

Władze federalne zamierzają opublikować nowy, kompleksowy projekt planu zarządzania przed nadejściem jesieni 2026 roku, a finalna decyzja spodziewana jest w połowie 2027 roku. Oznacza to, że obecna umowa o współzarządzaniu jest jedynie pierwszym, choć niezwykle istotnym, krokiem w długofalowej strategii przebudowy amerykańskiego leśnictwa. Gwarancje 20-letniej współpracy dają stanowi Alaska bezprecedensową możliwość długoterminowego planowania infrastrukturalnego oraz pewność, że wahania polityczne na poziomie poszczególnych kadencji rządu federalnego nie będą w stanie natychmiastowo zburzyć budowanego latami przemysłu. Dla potężnego lasu Tongass nadchodzące dwie dekady będą okresem intensywnej integracji gospodarki z naturą, gdzie zysk ekonomiczny musi iść w parze z precyzyjnie kontrolowaną inżynierią ekologiczną.