Katar w sierpniu nie musi oznaczać kolejnej infekcji. Jak informuje redakcja TopFlop, właśnie w tym miesiącu wysoką aktywność osiąga bylica, a od drugiej dekady sierpnia rozpoczyna się sezon ambrozji. Aktualne dane Ośrodka Badania Alergenów Środowiskowych wskazują również, że główny sezon pylenia traw już się zakończył, ale nadal pyli bylica, a w powietrzu utrzymują się alergeny innych roślin i zarodniki grzybów mikroskopowych.
To szczególnie istotne dla osób, u których wodnisty katar, napady kichania, zatkanie nosa lub swędzenie oczu pojawiają się regularnie właśnie pod koniec lipca albo w sierpniu. Państwowa Inspekcja Sanitarna wskazuje, że bylica należy do najczęstszych przyczyn alergii pyłkowej w tym okresie, natomiast ambrozja zaczyna kwitnąć od połowy sierpnia i może pozostawać aktywna aż do początku października.
Sam miesiąc występowania objawów nie pozwala postawić rozpoznania, ale ich powtarzalność w tym samym okresie roku i związek z pyleniem są istotną wskazówką.
Bylica ma szczyt sezonu właśnie na przełomie lipca i sierpnia
Bylica pospolita jest jednym z najważniejszych późnoletnich alergenów pyłkowych w Polsce. Według danych Państwowej Inspekcji Sanitarnej jej pylenie rozpoczyna się około połowy lipca w południowej części kraju, natomiast szczyt przypada na przełom lipca i sierpnia. Szczególnie wysokie stężenia mogą występować podczas upalnej, suchej i wietrznej pogody. Na terenach podmiejskich wartości bywają wyższe niż w centrach dużych miast.
Ośrodek Badania Alergenów Środowiskowych podaje bardziej szczegółowo, że szczyt pylenia bylicy przypada na trzecią dekadę lipca oraz pierwszą i drugą dekadę sierpnia. W części punktów pomiarowych w dużych miastach notuje się od 7 do 15 dni z wysokim stężeniem, przekraczającym 70 ziaren pyłku w metrze sześciennym powietrza; na terenach podmiejskich średnie stężenia dobowe mogą być dwu- lub trzykrotnie wyższe.
„Sierpień to czas kwitnienia bylicy, komosy, pokrzywy, szczawiu, babki, ambrozji, kończy się kwitnienie traw.”
(Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Białogardzie, materiał informacyjny o pyleniu w sierpniu).
Także Polskie Towarzystwo Alergologiczne umieszcza bylicę w swoim kalendarzu pylenia obejmującym lipiec, sierpień i część września. Rzeczywiste stężenie nie jest jednak każdego roku identyczne i zależy między innymi od pogody oraz regionu.
Ambrozja zaczyna problem tam, gdzie sezon bylicy jeszcze się nie skończył
Druga połowa sierpnia to początek istotnego sezonu ambrozji. Polskie Towarzystwo Alergologiczne wskazuje jej obecność w kalendarzu pylenia od drugiej dekady sierpnia przez wrzesień, a następnie w październiku. Ośrodek Badania Alergenów Środowiskowych podaje, że w Polsce okres kwitnienia ambrozji przypada przede wszystkim na drugą połowę sierpnia, wrzesień i pierwszą dekadę października.
Ambrozja bylicolistna jest również gatunkiem obecnym w Polsce. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska klasyfikuje jej pyłek jako silnie alergenny i wskazuje na negatywny wpływ tej rośliny zarówno na zdrowie ludzi, jak i na uprawy oraz rodzime zbiorowiska roślinne.
Państwowa Inspekcja Sanitarna podaje, że alergiczne objawy związane z ambrozją wywołują przede wszystkim ambrozja bylicolistna i ambrozja trójdzielna. Pyłek jest lekki i może być przenoszony przez wiatr na znaczne odległości, dlatego ekspozycja nie musi oznaczać bezpośredniej obecności dużych skupisk roślin w najbliższym otoczeniu.
„Pyli bylica.”
(Ośrodek Badania Alergenów Środowiskowych, prognoza pylenia opublikowana w serwisie Alergen.info.pl w sezonie 2026).
Alergia czy przeziębienie? Najwięcej mówi zestaw objawów
Alergiczny nieżyt nosa i infekcja wirusowa mogą początkowo wyglądać podobnie. W obu przypadkach może pojawić się katar, niedrożność nosa, kichanie i kaszel. Różnicowanie wyłącznie na podstawie jednego symptomu jest więc zawodne.
Bardziej charakterystyczne dla alergii są jednak świąd nosa, oczu lub gardła oraz czerwone, łzawiące i swędzące oczy. NHS wymienia również napady kichania, wodnisty lub zatkany nos oraz możliwość utrzymywania się dolegliwości przez wiele tygodni lub miesięcy, czyli przez okres ekspozycji na pyłki.
Przeziębienie jest infekcją wirusową górnych dróg oddechowych. Według Centers for Disease Control and Prevention objawy zwykle osiągają największe nasilenie po dwóch–trzech dniach i mogą obejmować:
- katar i zatkanie nosa, kichanie oraz kaszel;
- ból gardła i głowy;
- łagodne bóle mięśni, a czasem niewysoką gorączkę.
W alergii bardziej przemawiają za nią świąd nosa i oczu, łzawienie, seryjne kichanie oraz wyraźna zależność dolegliwości od ekspozycji na pyłki. NIH zwraca uwagę, że swędzące i łzawiące oczy są typowe dla alergii, natomiast przy przeziębieniu lub grypie występują znacznie rzadziej.
Istotny jest również czas. CDC podaje, że zwykłe przeziębienie trwa najczęściej krócej niż tydzień, natomiast NHS zaznacza, że katar sienny może utrzymywać się tygodniami lub miesiącami. Jeśli więc podobne objawy rozpoczynają się każdego roku na przełomie lipca i sierpnia oraz trwają tak długo, jak długo obecny jest konkretny pyłek, taki przebieg jest zgodny z sezonowym alergicznym nieżytem nosa.
Nie tylko katar. Przy alergii mogą pojawić się oczy, gardło i oskrzela
Lista objawów alergii wziewnej publikowana przez Państwową Inspekcję Sanitarną obejmuje nie tylko wodnisty katar. U osób uczulonych mogą wystąpić także zaczerwienienie i świąd oczu, łzawienie, uczucie zatkanego nosa, swędzenie gardła oraz kaszel związany między innymi ze spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła.
U części pacjentów reakcja obejmuje również dolne drogi oddechowe. Świszczący oddech, duszność, skrócenie oddechu czy ucisk w klatce piersiowej Państwowa Inspekcja Sanitarna wskazuje jako objawy związane przede wszystkim z astmą oskrzelową.
Dlatego „sierpniowy katar” nie zawsze ogranicza się do nosa. Powtarzające się objawy dotyczące jednocześnie nosa i oczu są szczególnie charakterystyczne dla reakcji alergicznej.
Pogoda może zmienić nasilenie objawów z dnia na dzień
Stężenie pyłku nie pozostaje jednakowe przez cały miesiąc. Państwowa Inspekcja Sanitarna wskazuje, że pyłki bylicy mogą osiągać wysokie wartości zwłaszcza podczas upalnej, suchej i wietrznej pogody.
Nie oznacza to także, że kalendarz pylenia można traktować jak sztywny harmonogram.
„W poszczególnych latach sezony pylenia mogą znacznie różnić się od średnich wieloletnich.”
(Ośrodek Badania Alergenów Środowiskowych, kalendarz pylenia roślin, aktualizacja z 2026 roku).
Z tego powodu przy powtarzających się objawach bardziej użyteczne od samego kalendarza jest jednoczesne śledzenie bieżących komunikatów dla konkretnego regionu oraz obserwowanie własnych objawów. Serwis Alergen.info.pl publikujący dane Ośrodka Badania Alergenów Środowiskowych prowadzi aktualizowane prognozy dotyczące pyłków i zarodników grzybów.
Jak ograniczyć kontakt z pyłkiem w sierpniu
Zalecenia dotyczące ograniczania ekspozycji dotyczą przede wszystkim dni z wysokim stężeniem pyłku. NHS rekomenduje między innymi prysznic i zmianę ubrania po powrocie z zewnątrz, ograniczanie otwierania okien i drzwi podczas wysokiego pylenia oraz niedopuszczanie do suszenia odzieży na zewnątrz, gdzie może osadzać się pyłek.
Praktycznie oznacza to:
- sprawdzanie aktualnej prognozy pylenia przed dłuższą aktywnością na zewnątrz;
- po powrocie umycie twarzy i włosów oraz zmianę odzieży;
- ograniczenie wnoszenia pyłku do mieszkania na ubraniach, tekstyliach i sierści zwierząt.
NHS wskazuje również, że w leczeniu objawów stosowane są między innymi leki przeciwhistaminowe oraz steroidowe preparaty donosowe; wybór konkretnego leczenia powinien uwzględniać rodzaj i nasilenie objawów. Jeżeli dolegliwości nasilają się lub nie ustępują mimo leczenia dostępnego w aptece, serwis brytyjskiej służby zdrowia zaleca konsultację lekarską.
W przypadku objawów powtarzających się każdego sierpnia warto także zwrócić uwagę na ich dokładny termin. Początek miesiąca pokrywa się ze szczytem sezonu bylicy, natomiast druga połowa sierpnia wprowadza dodatkowo okres pylenia ambrozji. To właśnie dlatego katar rozpoczynający się regularnie o tej samej porze roku może mieć zupełnie inne podłoże niż typowe wirusowe przeziębienie.
Warto przeczytać także nasz kolejny materiał, w którym szerzej wyjaśniamy podobny temat: Sinice czy zwykły zakwit glonów? Jak rozpoznać niebezpieczną wodę bez wchodzenia do jeziora
