Przecinek przed „że”, „który”, „ale” i „czyli” – zasady oraz przykłady

Przecinek przed „że”, „który”, „ale” i „czyli” nie wynika z pauzy słyszanej podczas mówienia, lecz z budowy zdania oraz funkcji danego wyrazu, informuje TopFlop. Przed „że” i „który” znak najczęściej oddziela zdanie podrzędne od nadrzędnego, przed „ale” zaznacza przeciwstawienie, natomiast przed „czyli” zwykle wprowadza wyjaśnienie, doprecyzowanie albo równoważne określenie.

Najwięcej błędów pojawia się wtedy, gdy autor mechanicznie wstawia przecinek bez rozpoznania całej konstrukcji. Dotyczy to zwłaszcza połączeń „mimo że”, „chyba że”, „dlatego że”, wyrażeń z przyimkiem przed „który” oraz zdań, w których „czyli” nie łączy dwóch pełnych zdań. Poniższe reguły pozwalają rozstrzygnąć te przypadki bez zgadywania.

Kiedy stawiamy przecinek przed „że”

Spójnik „że” najczęściej wprowadza zdanie podrzędne, które uzupełnia treść czasownika występującego w części nadrzędnej. Może odpowiadać na pytania: co ktoś powiedział, co zauważył, czego się dowiedział, co przypuszcza albo czego oczekuje. Granicę między tymi częściami zaznacza się przecinkiem. Nie ma znaczenia, czy podczas czytania pojawia się wyraźna pauza. Decydująca jest składnia, a więc obecność dwóch powiązanych ze sobą zdań składowych.

W zdaniu „Wiem, że jutro przyjedzie” występują dwa orzeczenia: „wiem” oraz „przyjedzie”. Pierwsza część może funkcjonować samodzielnie, natomiast druga wyjaśnia, co wie osoba mówiąca. Z tego powodu przecinek znajduje się przed „że”.

Tak samo zapisujemy:

• Sądzę, że spotkanie rozpocznie się o ósmej.
• Powiedziała, że nie otrzymała wiadomości.
• Zauważyliśmy, że dokument zawiera błąd.
• Nie przypuszczałem, że sprawa potrwa tak długo.
• Sprawdź, czy na pewno wiesz, że drzwi są zamknięte.
• Firma poinformowała, że zamówienie zostało wysłane.
• Lekarz wyjaśnił, że wynik wymaga dalszej konsultacji.

„Zdania podrzędne zawsze oddziela się przecinkiem od zdań nadrzędnych” — wyjaśnia poradnia językowa Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Gdańskiego.

Przecinek może być potrzebny również wtedy, gdy zdanie z „że” znajduje się przed częścią nadrzędną. W takiej konstrukcji nie stawia się znaku przed samym spójnikiem, ponieważ rozpoczyna on całe wypowiedzenie. Przecinek pojawia się dopiero na końcu zdania podrzędnego.

Przykłady:

• Że nie będzie łatwo, wiedzieliśmy od początku.
• Że popełnił błąd, zrozumiał dopiero po rozmowie.
• Że termin został zmieniony, nikt nas wcześniej nie poinformował.

Najprostszy test polega na znalezieniu orzeczeń. Jeżeli przed „że” występuje jedno orzeczenie, a po nim kolejne, zwykle mamy do czynienia z granicą dwóch zdań składowych.

Osoby przygotowujące dłuższe wypowiedzi powinny łączyć kontrolę interpunkcji z analizą całej konstrukcji tekstu. Pomaga w tym poradnik wyjaśniający, jak pisać argumenty i budować rozprawkę bez błędów odbierających punkty.

Kiedy nie stawiamy przecinka bezpośrednio przed „że”

Reguła mówiąca, że przed „że” zawsze znajduje się przecinek, jest uproszczeniem. Wyjątki dotyczą przede wszystkim spójników złożonych, w których „że” tworzy stałe połączenie z poprzedzającym wyrazem. Do tej grupy należą między innymi konstrukcje „mimo że”, „pomimo że”, „chyba że”, „dlatego że”, „tym bardziej że”, „zwłaszcza że” oraz „tak że”.

W takich przypadkach przecinka zwykle nie umieszcza się między elementami połączenia. Znak należy postawić przed całym spójnikiem złożonym. Zjawisko to bywa nazywane cofaniem przecinka.

Poprawne formy:

• Poszliśmy na spacer, mimo że padał deszcz.
• Przyjadę jutro, chyba że zmieni się termin spotkania.
• Został w domu, dlatego że źle się czuł.
• Nie zrezygnował, pomimo że sytuacja była trudna.
• Warto sprawdzić dokument ponownie, zwłaszcza że zawiera wiele danych.
• Nie protestował, tym bardziej że wcześniej zaakceptował warunki.

Błędne formy:

• Poszliśmy na spacer mimo, że padał deszcz.
• Przyjadę jutro chyba, że zmieni się termin.
• Został w domu dlatego, że źle się czuł — jeżeli „dlatego że” pełni funkcję jednego spójnika przyczynowego.

Ostatni przykład wymaga jednak uwagi. Konstrukcja „dlatego, że” może być poprawna, gdy słowo „dlatego” należy do zdania nadrzędnego i jest wyraźnie zaakcentowane. Wówczas znaczenie brzmi: „właśnie z tego powodu, że…”.

Porównanie:

Konstrukcja	Znaczenie	Poprawny zapis
Nie przyszedł, dlatego że zachorował	„Dlatego że” jest spójnikiem przyczynowym	przecinek przed całym połączeniem
Nie dlatego, że się bał, lecz dlatego, że nie miał czasu	„Dlatego” jest przeciwstawionym składnikiem zdania	przecinek bezpośrednio przed „że”
Zrobił to nie dlatego, że musiał, ale dlatego, że chciał	nacisk pada na powód działania	przecinek przed „że”
Został w domu, dlatego że padało	neutralna informacja o przyczynie	przecinek przed „dlatego że”

Nie stawia się także drugiego przecinka przed powtórzonym „że”, gdy oba zdania podrzędne są połączone spójnikiem „i”, „lub”, „albo” albo „ani”.

Poprawnie:

• Powiedział, że przyjedzie i że przywiezie dokumenty.
• Sądzę, że spotkanie się odbędzie albo że zostanie przeniesione.
• Nie wiedziała, że telefon nie działa ani że wiadomość nie została wysłana.

Niepoprawnie:

• Powiedział, że przyjedzie i, że przywiezie dokumenty.
• Sądzę, że spotkanie się odbędzie albo, że zostanie przeniesione.

Podobnie jak interpunkcja, zapis partykuły przeczącej wymaga sprawdzenia funkcji wyrazu w zdaniu. Osobny przewodnik pokazuje, kiedy „nie” pisać razem, a kiedy osobno.

Przecinek przed „który” – podstawowa zasada

Zaimek „który” zwykle wprowadza zdanie podrzędne odnoszące się do rzeczownika lub całej treści zdania nadrzędnego. Takie zdanie może opisywać osobę, przedmiot, miejsce, dokument, zdarzenie albo decyzję. Przed początkiem części podrzędnej należy postawić przecinek. Jeżeli zdanie podrzędne zostało wtrącone w środek wypowiedzenia, trzeba je również zamknąć drugim przecinkiem.

W zdaniu „To jest książka, którą kupiłem wczoraj” część „którą kupiłem wczoraj” rozwija informację o książce. Zaimek przyjmuje formę „którą”, ponieważ dopasowuje się do rzeczownika pod względem rodzaju i przypadku.

Przykłady:

• Znalazłem dokument, który zaginął w poniedziałek.
• To pracownik, który odpowiada za obsługę klientów.
• Odwiedziliśmy miasto, które leży blisko granicy.
• Wybrano rozwiązanie, które obniża koszty produkcji.
• Osoba, która wysłała zgłoszenie, otrzyma odpowiedź e-mailem.
• Samochód, który stał przed budynkiem, został odholowany.
• Firma, której ofertę analizowaliśmy, wycofała się z przetargu.

Jeśli część podrzędna znajduje się w środku zdania, otwierający i zamykający przecinek są równie ważne.

Poprawnie:

• Raport, który otrzymaliśmy wczoraj, zawiera trzy błędy.
• Uczniowie, którzy ukończyli zadanie, mogą wyjść z sali.
• Decyzja, której szczegóły poznamy w piątek, zacznie obowiązywać w lipcu.

Błędnie:

• Raport, który otrzymaliśmy wczoraj zawiera trzy błędy.
• Uczniowie którzy ukończyli zadanie, mogą wyjść z sali.
• Decyzja której szczegóły poznamy w piątek zacznie obowiązywać w lipcu.

„Przecinek wstawiamy przed całym zdaniem podrzędnym, a więc i przed zaimkiem «który»” — przypomina Narodowe Centrum Kultury.

Przecinek przed „który” nie zawsze znajduje się jednak bezpośrednio przed samym zaimkiem. Jeżeli poprzedza go przyimek, znak należy przesunąć przed cały zwrot.

Poprawnie:

• To budynek, w którym mieści się biblioteka.
• Zobaczyliśmy park, obok którego powstaje szkoła.
• Oto umowa, na podstawie której wypłacono pieniądze.
• Odwiedziliśmy miejscowość, przez którą przebiega trasa.
• To projekt, nad którym pracował cały zespół.
• Przedstawiono przepisy, zgodnie z którymi należy złożyć wniosek.

Błędnie:

• To budynek w, którym mieści się biblioteka.
• Zobaczyliśmy park obok, którego powstaje szkoła.
• Oto umowa na podstawie, której wypłacono pieniądze.

W praktyce warto patrzeć nie na pojedynczy wyraz, lecz na początek całej części podrzędnej. Zasada ta została szerzej pokazana w materiale o tym, kiedy przecinek przed „że”, „który” i „jak” jest obowiązkowy.

„Który” na początku zdania

Gdy „który” rozpoczyna całe wypowiedzenie, przed nim nie ma przecinka. Znak może jednak pojawić się po zakończeniu zdania podrzędnego.

Przykłady:

• Który kandydat otrzyma najwięcej głosów, okaże się wieczorem.
• Który dokument należy dołączyć, wyjaśniono w instrukcji.
• Który wariant zostanie wybrany, zależy od wyniku konsultacji.

W pytaniu prostym przecinek również nie jest potrzebny:

• Który pociąg jedzie do Krakowa?
• Która książka należy do ciebie?
• Który termin jest dostępny?

Przecinek przed „ale” – kiedy jest obowiązkowy

Spójnik „ale” łączy części przeciwstawne. Druga część zdania ogranicza, koryguje lub przeciwstawia treść podaną wcześniej. W typowej konstrukcji przed „ale” stawia się przecinek niezależnie od tego, czy po obu stronach występują pełne zdania, pojedyncze określenia czy równoważniki zdań.

Przecinek przed „ale” jest potrzebny zarówno w rozbudowanej wypowiedzi, jak i w krótkiej konstrukcji. Nie należy usuwać go tylko dlatego, że zdanie ma kilka słów. Spójnik sam wskazuje relację przeciwstawienia.

Przykłady:

• Chciałem zadzwonić, ale nie miałem numeru.
• Raport jest krótki, ale zawiera wszystkie wymagane dane.
• Zespół zakończył pracę, ale nie opublikował wyników.
• Oferta była atrakcyjna, ale zbyt droga.
• Nie dziś, ale jutro.
• Mały, ale funkcjonalny.
• Powoli, ale dokładnie.
• Trudne, ale możliwe.

Przecinek pozostaje również wtedy, gdy po „ale” występuje pytanie, dopowiedzenie albo skrócona konstrukcja:

• Mógł przyjść, ale po co?
• Miał odpowiedzieć, ale kiedy?
• Obiecała pomóc, ale tylko w nagłej sytuacji.
• Projekt jest gotowy, ale bez załączników.

W zdaniu mogą wystąpić jednocześnie „że” i „ale”. Każdy znak należy wtedy przypisać do konkretnej granicy składniowej:

• Powiedział, że przyjedzie, ale nie podał godziny.
• Wiedzieliśmy, że zadanie będzie trudne, ale nie spodziewaliśmy się opóźnienia.
• Uważała, że ma rację, ale zgodziła się sprawdzić dokument.
• Firma potwierdziła, że przesyłka została nadana, ale nie wskazała numeru śledzenia.

Zdanie	Dlaczego pojawia się przecinek
Wiem, że wróci	„że” wprowadza zdanie podrzędne
Chciał wrócić, ale został	„ale” łączy treści przeciwstawne
Powiedział, że wróci, ale nie podał godziny	pierwszy przecinek otwiera zdanie podrzędne, drugi oddziela przeciwstawienie
To małe, ale wygodne mieszkanie	„ale” przeciwstawia dwa określenia
Nie szybko, ale dokładnie	„ale” łączy przeciwstawne okoliczniki

Szczególnej uwagi wymagają konstrukcje „nie tylko…, ale także…”, „nie tyle…, ile…” oraz „nie dlatego…, ale dlatego…”. W pierwszej z nich przecinek stawia się przed „ale”, natomiast nie oddziela się wyrazów tworzących parę „nie tylko”.

Przykłady:

• Projekt obejmuje nie tylko remont budynku, ale także wymianę instalacji.
• Odpowiada nie tylko za sprzedaż, ale również za obsługę reklamacji.
• Problem dotyczy nie tyle ceny, ile terminu realizacji.
• Został nie dlatego, że musiał, ale dlatego, że chciał pomóc.

Przecinek przed „czyli” – wyjaśnienie, dopowiedzenie i równoważność

Wyraz „czyli” wprowadza zazwyczaj objaśnienie wcześniejszej treści. Może podawać inną nazwę tego samego zjawiska, rozwijać skrót, precyzować znaczenie albo przedstawiać wniosek wynikający z poprzedniego fragmentu. W takich konstrukcjach przed „czyli” stawia się przecinek.

Przecinek przed „czyli” pojawia się również wtedy, gdy po spójniku nie występuje pełne zdanie. Wystarczy, że druga część jest dopowiedzeniem lub równoważnym określeniem pierwszej. Nie jest więc konieczne wyszukiwanie dwóch orzeczeń, jak w przypadku typowej granicy zdań podrzędnych.

Przykłady:

• Spotkanie odbędzie się w piątek, czyli 10 lipca.
• Potrzebujemy dwóch kopii, czyli jednego oryginału i jednego odpisu.
• Wybrał wariant podstawowy, czyli najtańszy dostępny pakiet.
• Dokument należy podpisać elektronicznie, czyli za pomocą kwalifikowanego podpisu lub profilu zaufanego.
• Temperatura spadła poniżej zera, czyli na drodze może pojawić się oblodzenie.
• Umowa została rozwiązana, czyli przestała obowiązywać.
• Otrzymała maksymalny wynik, czyli 100 punktów.

„Czyli” może również łączyć dwie pełne części zdania:

• Nie przesłał dokumentów, czyli nie spełnił warunków rekrutacji.
• System nie zapisał zmian, czyli formularz trzeba wypełnić ponownie.
• Termin upłynął, czyli wniosek nie może zostać złożony zwykłą procedurą.

W tekstach użytkowych „czyli” często służy do tłumaczenia specjalistycznych pojęć. Przecinek porządkuje wtedy relację między terminem a jego objaśnieniem.

• Kosztorys zawiera wartość netto, czyli cenę bez podatku VAT.
• Stosujemy uwierzytelnianie dwuskładnikowe, czyli logowanie wymagające dwóch niezależnych potwierdzeń.
• Badanie wykonano ambulatoryjnie, czyli bez przyjęcia pacjenta do szpitala.

„Przecinka nie stawia się dlatego, że przed oczami pojawiło się określone słowo” — przypomina poradnik dotyczący analizy granic składniowych.

Ta uwaga dotyczy także „czyli”. Znak wynika z funkcji wyjaśniającej lub dopowiadającej, a nie z automatycznej reakcji na sam wyraz.

Czy po „czyli” stawia się drugi przecinek

Po „czyli” nie stawia się automatycznie przecinka. Drugi znak jest potrzebny tylko wtedy, gdy wymaga go osobna konstrukcja, na przykład wtrącenie, zdanie podrzędne albo dopowiedzenie.

Bez drugiego przecinka:

• Wybrano lipiec, czyli miesiąc z największą liczbą zgłoszeń.
• Potrzebny jest skan, czyli cyfrowa kopia dokumentu.
• Zastosowano rabat, czyli obniżono cenę o 20 procent.

Z drugim przecinkiem wynikającym z dodatkowego wtrącenia:

• Wybrano lipiec, czyli, zgodnie z wcześniejszą decyzją, okres wakacyjny.
• Dokument wysłano elektronicznie, czyli, mówiąc dokładniej, przez platformę internetową.

Takie zdania są poprawne, lecz bywają ciężkie. W tekście informacyjnym lepiej często zmienić szyk:

• Zgodnie z wcześniejszą decyzją wybrano lipiec, czyli okres wakacyjny.
• Dokument wysłano przez platformę internetową, a więc elektronicznie.

Najczęstsze błędy z „że”, „który”, „ale” i „czyli”

Błędy interpunkcyjne najczęściej nie wynikają z nieznajomości pojedynczej reguły. Ich przyczyną jest nieuwzględnienie całej konstrukcji. Autor rozpoznaje znane słowo, lecz nie sprawdza, gdzie rozpoczyna się i kończy zdanie podrzędne, czy przyimek należy do wyrażenia z „który” albo czy „że” jest elementem spójnika złożonego.

Pierwszą grupę stanowią brakujące przecinki przed zdaniami podrzędnymi. Drugą — znaki wstawione wewnątrz stałych połączeń. Trzeci problem to brak przecinka zamykającego część wtrąconą. W tekstach pisanych szybko często pojawiają się również przecinki postawione po „ale” lub między przyimkiem a formą zaimka „który”.

Błędny zapis	Poprawny zapis	Wyjaśnienie
Wiem że przyjedzie	Wiem, że przyjedzie	„że” otwiera zdanie podrzędne
Został mimo, że padało	Został, mimo że padało	przecinek przed całym spójnikiem złożonym
To dom w, którym mieszkał	To dom, w którym mieszkał	znak przed przyimkiem „w”
Raport, który wysłano wczoraj zawiera błąd	Raport, który wysłano wczoraj, zawiera błąd	zdanie podrzędne trzeba zamknąć
Chciał ale nie mógł	Chciał, ale nie mógł	„ale” wprowadza przeciwstawienie
Wybrano poniedziałek czyli 6 lipca	Wybrano poniedziałek, czyli 6 lipca	„czyli” wprowadza doprecyzowanie
Powiedział, że przyjdzie i, że zadzwoni	Powiedział, że przyjdzie i że zadzwoni	brak przecinka przed powtórzonym „że” po „i”
To nie tylko tanie ale wygodne	To nie tylko tanie, ale wygodne	przecinek przed drugą częścią konstrukcji

Warto również uważać na przecinki stawiane wyłącznie według oddechu. Tempo czytania jest indywidualne i może zmieniać się zależnie od emocji, długości wypowiedzi oraz stylu. Pauza może podpowiedzieć miejsce znaku, ale nie zastępuje analizy składniowej.

Przy redagowaniu tekstu szkolnego dobrze oddzielić trzy etapy: najpierw sprawdzić sens i argumentację, potem budowę zdań, a dopiero na końcu zapis poszczególnych wyrazów. W przygotowaniach egzaminacyjnych przydatny jest także plan nauki lektur i ćwiczenia wypracowań krok po kroku.

Jak samodzielnie sprawdzić, czy przecinek jest potrzebny

Najskuteczniejsza kontrola nie polega na zapamiętaniu listy wyrazów, przed którymi „zawsze” stawia się przecinek. Trzeba ustalić funkcję poszczególnych części zdania. Krótka procedura pozwala wychwycić większość błędów w wiadomościach, artykułach, podaniach, pracach szkolnych i dokumentach firmowych.

Test pięciu kroków

1. Znajdź wszystkie orzeczenia.
   W zdaniu „Wiem, że firma wysłała dokument” orzeczeniami są „wiem” oraz „wysłała”.
2. Podziel wypowiedzenie na części.
   „Wiem” tworzy część nadrzędną, a „że firma wysłała dokument” — podrzędną.
3. Sprawdź, co wprowadza drugą część.
   Może to być „że”, „który”, „ponieważ”, „gdy”, „kiedy”, „jeśli” albo inne słowo podrzędne.
4. Ustal, czy wyraz należy do większego połączenia.
   Nie rozdzielaj konstrukcji takich jak „mimo że”, „chyba że” czy „tym bardziej że”.
5. Sprawdź, czy wtrącone zdanie zostało zamknięte.
   W konstrukcji „Raport, który otrzymaliśmy, jest kompletny” potrzebne są dwa przecinki.

Kontrola konkretnych wyrazów

• Przed samodzielnym „że” otwierającym zdanie podrzędne zwykle stawiamy przecinek.
• Przed „mimo że”, „chyba że” i podobnymi połączeniami znak przesuwamy przed cały spójnik.
• Przed „który” stawiamy przecinek, ale przed przyimkiem: „w którym”, „dla którego”, „obok którego”.
• Przed „ale” zaznaczającym przeciwstawienie stawiamy przecinek.
• Przed „czyli” wprowadzającym objaśnienie lub doprecyzowanie stawiamy przecinek.
• Po „i”, „lub”, „albo” nie dodajemy automatycznie przecinka przed powtórzonym „że”.
• Zdanie podrzędne wtrącone w środek wypowiedzenia trzeba otworzyć i zamknąć przecinkiem.

Przykłady do samodzielnego sprawdzenia

Poniższe zdania pokazują różne funkcje omawianych wyrazów. Warto najpierw spróbować wstawić znaki samodzielnie, a następnie porównać zapis z odpowiedziami.

Zdania bez przecinków

1. Wiedziałem że dokument który otrzymałem zawiera błąd.
2. Została w biurze mimo że pozostali pracownicy wyszli.
3. Wybraliśmy hotel który leży blisko dworca ale nie przy głównej ulicy.
4. Spotkanie przełożono na wtorek czyli na pierwszy wolny termin.
5. Powiedział że przygotuje raport i że prześle go przed południem.
6. To rozwiązanie jest nie tylko tańsze ale również szybsze.
7. Firma której ofertę wybrano rozpocznie pracę w lipcu.
8. Nie zrobił tego dlatego że musiał ale dlatego że uznał to za słuszne.

Poprawne odpowiedzi

1. Wiedziałem, że dokument, który otrzymałem, zawiera błąd.
2. Została w biurze, mimo że pozostali pracownicy wyszli.
3. Wybraliśmy hotel, który leży blisko dworca, ale nie przy głównej ulicy.
4. Spotkanie przełożono na wtorek, czyli na pierwszy wolny termin.
5. Powiedział, że przygotuje raport i że prześle go przed południem.
6. To rozwiązanie jest nie tylko tańsze, ale również szybsze.
7. Firma, której ofertę wybrano, rozpocznie pracę w lipcu.
8. Nie zrobił tego dlatego, że musiał, ale dlatego, że uznał to za słuszne.

Pytania i odpowiedzi

Czy przed „że” zawsze stawia się przecinek?

Nie. Przecinek stawia się przed samodzielnym „że”, które wprowadza zdanie podrzędne, na przykład: „Wiem, że wróci”. Nie umieszcza się go bezpośrednio przed „że” w spójnikach złożonych: „mimo że”, „chyba że”, „tym bardziej że”. Poprawny zapis brzmi: „Przyszedł, mimo że padało”.

Czy przecinek należy postawić przed „w którym”?

Tak, ale przed całym wyrażeniem: „To budynek, w którym znajduje się urząd”. Zapis „budynek w, którym” jest błędny, ponieważ przyimek „w” należy do początku zdania podrzędnego.

Czy przed „ale” przecinek jest obowiązkowy?

W typowych konstrukcjach przeciwstawnych tak: „Chciał przyjść, ale zachorował”, „Mały, ale wygodny”. Znak jest potrzebny także w konstrukcji „nie tylko…, ale także…”.

Czy przed „czyli” zawsze stawiamy przecinek?

Przecinek jest potrzebny, gdy „czyli” wprowadza wyjaśnienie, inną nazwę, doprecyzowanie albo wniosek: „Spotkanie odbędzie się w poniedziałek, czyli 6 lipca”. Nie należy jednak automatycznie stawiać drugiego przecinka po „czyli”.

Dlaczego nie stawia się przecinka w konstrukcji „że przyjdzie i że zadzwoni”?

Oba zdania podrzędne są połączone spójnikiem „i”. Przecinek otwiera pierwszą część podrzędną, ale nie oddziela członów połączonych spójnikiem łącznym: „Powiedział, że przyjdzie i że zadzwoni”.

Jak rozpoznać zdanie podrzędne?

Najpierw trzeba znaleźć orzeczenia, a następnie ustalić zależność między częściami wypowiedzenia. Jeżeli jedna część odpowiada na pytanie wynikające z drugiej, zwykle jest zdaniem podrzędnym. W zdaniu „Wiem, że wróci” pytamy: „Co wiem?”. Odpowiedź brzmi: „że wróci”.

Czy reforma ortografii zmieniła zasady stawiania tych przecinków?

Zmiany obowiązujące od 2026 roku dotyczą przede wszystkim wybranych zasad pisowni, między innymi wielkich liter oraz zapisu niektórych połączeń. Podstawowe reguły oddzielania zdań podrzędnych, konstrukcji przeciwstawnych i dopowiedzeń pozostały oparte na składni. Szersze omówienie zmian zawiera artykuł o reformie polskiej ortografii i nowych zasadach pisowni.

Warto przeczytać także nasz kolejny materiał, w którym szerzej wyjaśniamy podobny temat: Części zdania – podmiot, orzeczenie, przydawka, dopełnienie i okolicznik