Blok 80, 120 czy 200 g/m² nie powinien być wybierany wyłącznie według zasady „im grubszy papier, tym lepszy”. Jak informuje redakcja TopFlop: przy markerach równie istotna jest bariera ograniczająca przenikanie tuszu, przy kredkach — faktura powierzchni, a przy technikach mokrych — odporność papieru na wodę i sposób jego klejenia.
W praktyce z trzech popularnych wariantów 80 g/m² najlepiej traktować jako papier do lekkich szkiców i prac suchych, 120 g/m² jest znacznie bardziej uniwersalnym wyborem do kredek i rysunku, natomiast 200 g/m² otwiera drogę do technik mieszanych, gwaszu oraz części prac akwarelowych. Przy markerach sytuacja wygląda inaczej: specjalistyczny papier 70–80 g/m² może działać lepiej niż zwykły arkusz 200 g/m², jeżeli producent zastosował warstwę zapobiegającą wsiąkaniu atramentu.
Co naprawdę oznacza 80, 120 i 200 g/m²?
Gramatura określa masę jednego metra kwadratowego papieru. Nie jest więc bezpośrednim pomiarem grubości, chociaż w obrębie podobnego rodzaju papieru większa wartość zazwyczaj oznacza sztywniejszy i bardziej odporny arkusz.
Canson w poradniku dotyczącym wyboru papieru klasyfikuje materiały poniżej 90 g/m² jako odpowiednie przede wszystkim do szkicowania, papiery o gramaturze do około 200 g/m² jako nadające się do wielu typów pracy, natomiast ciężkie papiery około 300 g/m² i więcej jako przeznaczone m.in. do technik mokrych, takich jak akwarela.
„Fine papers (under 90 g/m²) are appropriate for sketching.” — Canson, poradnik dotyczący wyboru papieru do rysunku technicznego.
To wyjaśnia, dlaczego zwykły blok 80 g/m² może być wystarczający do prostych szkiców, ale zaczyna sprawiać problemy po naniesieniu dużej ilości tuszu lub wody.
Gramatura pomaga ocenić wytrzymałość podłoża, lecz sama liczba na okładce nie mówi jeszcze, jak papier zachowa się z konkretnym medium.
80 g/m² — do szkiców tak, do farb zdecydowanie za mało
Papier około 80 g/m² jest zbliżony gramaturą do typowego papieru biurowego. Canson oferuje m.in. papier Opaque 80 g/m² przeznaczony do czarno-białych rysunków liniowych i niewielkich powierzchni jednolitego koloru. Producent określa go przede wszystkim jako materiał do pierwszych projektów i prób.
Taki blok sprawdzi się przede wszystkim do:
- szybkich szkiców ołówkiem i lekkiego rysunku kredkami;
- ćwiczeń, projektów wstępnych i notatek wizualnych;
- cienkopisów lub pisaków używanych oszczędnie, jeśli papier jest do nich przystosowany.
Problem pojawia się przy dużej liczbie warstw. Mocne dociskanie kredek może deformować cienki arkusz, a płynne media zwiększają ryzyko marszczenia. W przypadku zwykłych markerów alkoholowych może pojawić się przebijanie na drugą stronę.
Jest jednak istotny wyjątek. Specjalistyczny blok markerowy może mieć gramaturę zaledwie 70 g/m² i mimo to być odpowiednim podłożem. Canson XL Marker ma bardzo gładką powierzchnię i barierę ograniczającą przenikanie tuszu; producent przeznacza go również do markerów alkoholowych i rozpuszczalnikowych.
„It is water resistant and has a barrier to prevent ink penetration.” — Canson o papierze XL Marker 70 g/m².
Dlatego przy markerach napis „80 g/m²” bez informacji o rodzaju papieru nie wystarcza. Zwykły papier 80 g/m² i profesjonalny papier markerowy o podobnej gramaturze są technologicznie różnymi produktami.
120 g/m² — najbardziej praktyczny wariant do kredek
Dla osób rysujących kredkami właśnie papier 120 g/m² jest z analizowanej trójki najbardziej przewidywalnym wyborem.
Canson 1557 o gramaturze 120 g/m² jest oficjalnie przeznaczony m.in. do ołówka, kredek, pasteli, węgla i pisaków. Papier ma lekkie ziarno, które pozwala zatrzymywać pigment i budować cieniowanie, a jednocześnie jest odporny na wielokrotne używanie gumki.
„The grain is neither too smooth nor too prominent” — tak Canson opisuje powierzchnię papieru 1557 120 g/m² przeznaczonego m.in. do kredek.
Przy kredkach gramatura nie jest jednak jedyną cechą, na którą należy patrzeć. Faber-Castell zwraca uwagę na teksturę: papier bardzo gładki pozwala uzyskać wyraźne linie i jednolite powierzchnie, natomiast papier drobnoziarnisty zmienia charakter kreski i lepiej eksponuje strukturę rysunku.
Jeżeli więc wybór dotyczy przede wszystkim kredek:
- 80 g/m² — do ćwiczeń i prostych szkiców;
- 120 g/m² — najlepszy kompromis do regularnego rysowania;
- 200 g/m² — dobry przy dużej liczbie warstw, technikach łączonych i pracach, które mają być sztywniejsze.
Markery: większa gramatura nie zawsze wygrywa
To właśnie przy markerach najłatwiej kupić niewłaściwy blok, kierując się wyłącznie wartością g/m².
Canson produkuje zarówno specjalistyczny papier markerowy XL Marker 70 g/m², jak i The Wall o gramaturze 200 g/m². Ten drugi jest przeznaczony do markerów na bazie rozpuszczalników oraz farb w sprayu i według producenta nie pozwala tuszowi przebijać nawet przy nakładaniu kolejnych warstw.
Różnica wynika z konstrukcji powierzchni papieru, a nie wyłącznie z jego masy.
Do markerów alkoholowych należy więc szukać przede wszystkim określeń takich jak „marker paper”, „bleed resistant”, „barrier” lub informacji producenta o kompatybilności z markerami alkoholowymi.
Gruby, ale mocno chłonny papier nie musi dawać tak czystych przejść kolorystycznych jak cienki papier zaprojektowany specjalnie do markerów.
200 g/m² — kiedy pojawiają się farby i techniki mieszane
Spośród trzech analizowanych gramatur 200 g/m² jest najbezpieczniejszym wyborem, gdy w pracy pojawia się woda.
Dobrym przykładem jest Canson Imagine 200 g/m², który producent przeznacza do grafitu, pisaków, markerów, tuszu i gwaszu oraz do technik mokrych, w tym akwareli. Canson Graduate Mixed Media 200 g/m² jest natomiast przeznaczony do łączenia kredek, pisaków, akwareli, farb akrylowych i markerów akrylowych.
Nie oznacza to jednak, że 200 g/m² jest optymalną gramaturą dla każdej farby.
W przypadku gwaszu Canson wskazuje, że można używać papieru o gramaturze co najmniej 200 g/m², ale arkusze poniżej 300 g/m² mogą wymagać wcześniejszego napięcia, aby ograniczyć marszczenie.
Przy akwareli producent oferuje serię Montval zarówno w wersji 200, jak i 300 g/m². Oznacza to, że 200 g/m² może być papierem akwarelowym, lecz przy większej ilości wody sztywniejszy wariant 300 g/m² daje większy margines bezpieczeństwa.
W przypadku akrylu wymagania są jeszcze większe. Canson zaleca do malowania akrylem solidny, chłonny papier o gramaturze co najmniej 300 g/m².
Kredki, markery czy farby — który blok kupić?
Jeżeli trzeba wybrać tylko jeden z trzech wariantów, decyzję można sprowadzić do medium:
- Kredki: 120 g/m² będzie najbardziej rozsądnym wyborem do codziennego rysowania. 200 g/m² ma sens przy wielu warstwach lub technikach mieszanych.
- Markery alkoholowe: nie wybierać wyłącznie według gramatury. Specjalistyczne 70–80 g/m² z barierą może sprawdzić się lepiej niż zwykłe 120 lub 200 g/m².
- Farby: spośród 80, 120 i 200 g/m² należy wybrać 200 g/m², ale przy mocno wodnych akwarelach i szczególnie przy akrylu warto rozważyć 300 g/m² lub więcej.
Na okładce bloku trzeba sprawdzić więcej niż gramaturę
Przy zakupie warto przeczytać pełny opis produktu. Dwa bloki oznaczone jako 200 g/m² mogą zachowywać się zupełnie inaczej, jeżeli jeden jest papierem gładkim do ilustracji, drugi ma powierzchnię akwarelową, a trzeci został zaprojektowany do technik mieszanych.
Najważniejsze parametry to:
- gramatura i deklarowane przez producenta przeznaczenie;
- powierzchnia: gładka, lekko ziarnista, cold press lub rough;
- odporność na wodę, stopień chłonności i ewentualna bariera przeciw przebijaniu tuszu.
Do precyzyjnego rysunku kredkami zwykle lepsza będzie powierzchnia gładka lub lekko ziarnista. Markery wymagają możliwie gładkiego papieru i kontrolowanej chłonności. Akwarela oraz gwasz potrzebują natomiast papieru odpornego na wodę, który nie rozpadnie się ani nadmiernie nie zdeformuje po zwilżeniu.
Najprostsza zasada jest więc konkretna: 80 g/m² do szkicowania, 120 g/m² przede wszystkim do kredek i technik suchych, a 200 g/m² do cięższych prac i części technik mokrych. Przy markerach trzeba patrzeć przede wszystkim na konstrukcję powierzchni, nie na samą liczbę g/m².
Warto przeczytać także nasz kolejny materiał, w którym szerzej wyjaśniamy podobny temat: Dlaczego piosenka po kilku odsłuchaniach wydaje się szybsza lub wolniejsza? Tak mózg słyszy rytm
